etende hamster

Medische beeldvorming

Het is een term uit de geneeskunde: medische beeldvorming. Maar wat betekent het in de dierenkliniek en wat houdt het in?

Medische beeldvorming

Simpel gezegd betekent medische beeldvorming niet meer of minder dan dat een lichaamsdeel met verschillende technieken wordt bekeken. Op deze manier kan bijvoorbeeld een diagnose gesteld worden, of achterhaald welke behandeling het beste aansluit bij het probleem. 

Soorten medische beeldvorming

Van de diverse technieken die ons ter beschikking staan, is de röntgenologie of radiologie de bekendste. Daarnaast kennen we de echografie, MRI, CT-scan, scintigrafie en scopie.

Tegenwoordig heeft vrijwel iedere dierenartsenpraktijk de beschikking over een röntgenapparaat met ontwikkelunit en een groot aantal heeft tevens een echoapparaat en diverse scopen. Voor MRI, CT-scan en scintigrafie zal de patiënt veelal doorverwezen moeten worden naar grote specialistische klinieken of de universiteit. Ook zijn er veterinaire specialisten in het land die als second opinion kunnen dienen, veelal digitaal, voor de interpretatie van röntgen- of echobeelden.

Achtereenvolgens zullen we de diverse technieken de revu laten passeren en de (on)mogelijkheden bespreken.

Radiologie

Röntgenstralen zijn electromagnetische stralen die zich verplaatsen met de snelheid van het licht. Ze bezitten een groot doordringend vermogen en geven tevens energie af aan de materie waar ze doorheen gaan (ionsatie).

De stralen worden door de diverse weefsels min of meer verzwakt en deze uittredende stralen kunnen op een foto worden vastgelegd. Afhankelijk van de samenstelling van de diverse weefsels zien we op de foto zwarte, grijze en witte beelden in allerlei gradaties. Zo is luchthoudend longweefsel vrijwel zwart op de foto en zijn botten vrijwel wit.

Door middel van röntgenstraling kunnen we diagnostisch foto’s maken in het kader van het opsporen van een ziekte. We kunnen het middel ook gebruiken als preventieve screening bij bepaalde gewrichts- of botaandoeningen.

Overzicht van de meest gebruikte indicaties in de praktijk:

Echografie

Echografie werkt middels geluidsgolven die uitgezonden worden in de weefsels, en de weerkaatsing hiervan wordt vervolgens omgezet in een elektrisch signaal dat geregistreerd wordt op een beeldscherm. 

Luchthoudende weefsels zijn in tegenstelling tot de radiologie, met echografie niet in beeld te brengen. Echter met vloeistof gevulde weefsels zijn juist beter in beeld te brengen. Hiermee is direct duidelijk waarom radiologie en echografie soms naast elkaar gebruikt worden om tot een juiste diagnose te komen. Echografie geeft naast de vorm en grootte van het weefsel ook informatie over de structuur van een orgaan of weefsel.

De bekendste toepassing van de echografie is vaststellen van de dracht. In tegenstelling tot röntgen is echo niet schadelijk.

Voorbeelden van de meest gebruikte toepassingen in de diergeneeskunde:

CT-scan

Computer tomografie is gebaseerd op het röntgenprincipe en bestaat sinds 1973. Hierbij is de foto vervangen door een banaanvormige detector die beelden in de computer opslaat in de vorm van dwarsdoorsnedes. Er wordt als het ware een doorlopend beeld verkregen van steeds weer hele kleine plakjes.

De patiënt ligt in deze detector en schuift hier doorheen. De computer is in staat reconstructies van beelden te maken en zelfs drie-dimensionale plaatjes. Momenteel heeft alleen de faculteit diergeneeskunde in Utrecht een CT-scan. Doordat de apparatuur en de bediening hiervan zo kostbaar is zijn de onderzoeken dit ook. Het grote voordeel van de CT-scan is de zeer gedetailleerde informatie die hieruit verkregen kan worden.

MRI

Magnetische resonantie beeldvorming (imaging) werd in de diagnostische medische beeldvorming in 1977 geïntroduceerd. Het principe berust op het feit dat het lichaam is opgebouwd uit atomen die fungeren als een soort magneet met een positieve en een negatieve lading.

Door middel van radiogolven kan een signaal van de magneetjes worden opgevangen met antennes; hiermee kan de computer een beeld vormen. Groot voordeel van de MRI is dat er geen gevaarlijke straling wordt gebruikt en dat in ieder vlak een beeld kan worden gevormd. Vooral voor het registreren van bepaalde afwijkingen in weke delen is deze methode zeer geschikt. Ook de MRI staat alleen op de faculteit diergeneeskunde en is kostbaar.

Scintigrafie

Scintigrafie is nucleair onderzoek waarbij licht-radioactieve stoffen worden ingespoten in het bloed van de patiënt. Afhankelijk van de soort stof die wordt ingespoten kan er schildklier, botweefsel of ontstekingsweefsel in beeld worden gebracht.

Ook bepaalde behandelingen zijn mogelijk met behulp van radioactief gelabelde stoffen. De toepassing is nog maar recent mogelijk voor dieren in Nederland (Lienden).

Scopie

Van een geheel andere orde zijn de scopiën. Dit zijn onderzoeken met een kijkbuis in lichaamsholten zoals bijvoorbeeld het kniegewricht, de blaas of de maag. 

Elke dierenarts zorgt ervoor dat hij of zij weet welke medische beeldvorming de meest logische keuze is en hoe deze toe te passen. Meer weten? Vraag uw dierenarts.