puppy vacht

Demodex (puppyschurft) bij honden

Demodicose (ook wel jonge hondenschurft of puppyschurft) is een parasitaire huidaandoening, waarbij grote hoeveelheden demodexmijten (demodex canis) in de huid van de hond zitten. Deze mijten zijn gelukkig niet besmettelijk, maar vermenigvuldigen zich soms sterk en veroorzaken dan nare huidklachten als jeuk en ontstekingen.

De demodex mijt

De mijt is een normale “bewoner” van de huid die leeft in de haarfollikels en die zich daar voedt met cellen en afscheidingen van de huid. Alleen in grote hoeveelheden reageert de huid daar met ontsteking op en krijgen we het ziektebeeld te zien. 

Verschijnselen van puppyschurft

Demodicosis wordt meestal gezien bij rashonden jonger dan een jaar. De rassen die zeer gevoelig voor demodex zijn, zijn onder andere de Shar Pei, West Highland White Terriër, Schotse Terriër, Engelse Bulldog en Boston Terriër.

Er zijn twee vormen van de aandoening: de gelocaliseerde en de gegeneraliseerde vorm.

Gelocaliseerde demodicosis 

De gelocaliseerde vorm ontstaat meestal als een pup tussen de drie en zes maanden is. Te herkennen aan roodheid van de huid en wat kale plekken, meestal alleen rond de ogen, de bek en de voorpoten. Vaak geneest de ziekte spontaan in zes tot acht weken. 

Gegeneraliseerde demodicosis 

Bij de gegeneraliseerde vorm zijn er plekken van aangetaste huid op het hele lichaam te vinden. De gegeneraliseerde vorm kan op jonge (juveniele vorm) en op volwassen (volwassen vorm) leeftijd ontstaan.

Juveniele vorm: de ziekte ontstaat meestal tussen de drie en achttien maanden en is te herkennen aan rode plekken op het lichaam, haaruitval en vaak pigmentatie (verkleuring) van de huid. Ook kan een ontsteking ontstaan, doordat de mijten door de opperhuid 'graven'. Vooral bij Engelse Bulldoggen komt dit vaak voor.

Genezing van deze vorm is meestal mogelijk, soms geneest het zelfs spontaan.

Volwassen vorm: deze bijzondere vorm van demodicosis ontstaat meestal op een leeftijd van vier jaar of ouder. Deze honden hebben over het algemeen niet eerder demodicosis gehad. Vaak is de oorzaak een verminderde weerstand, waardoor de mijten vrij spel hebben om zich te vermeerderen. De klachten zijn gelijk aan die van de juveniele vorm.

Wat veroorzaakt de verminderde weerstand? Een sterk immuunsysteem is belangrijk om demodex te kunnen genezen. Het ontdekken en aanpakken van de onderliggende ziekte is daarom sterk bepalend voor de genezing van de demodex. 

Pododemodicosis

Als de demodexmijten ook in de tenen en tussenteenhuid zitten spreken we van pododemodicosis. Dit komt regelmatig voor bij de generaliseerde vorm. Vooral een ontstoken tussenteenhuid is erg pijnlijk voor de hond. Hij zal dan vaak ook minder zin hebben om te lopen en/of het aanraken van de tenen is pijnlijk.

Oorzaak demodex

De oorzaak van demodex bij pups en volwassen honden verschilt.

Oorzaak demodex bij pups

Er wordt verondersteld dat de meeste pups in het nest al worden besmet met demodexmijten door de teef. Bijna alle pups hebben voldoende afweer om de mijt te overwinnen, maar sommige pups hebben een probleem met een bepaald type afweer (T-lymfocyten) tegen de demodexmijt. Daarnaast kunnen hormoonwisselingen (b.v. loopsheid) een stormachtige groei van het aantal mijten geven.

Oorzaak demodex bij volwassen honden

Zoals hierboven besproken ontstaat demodex bij volwassen honden vaak door verminderde weerstand. Er moet dus gezocht worden naar de onderliggende oorzaak. Denk aan een te langzaam werkende schildklier (hypothyreoidie), ziekte van Cushing, tumoren en behandeling met medicijnen die het immuunapparaat onderdrukken (b.v. cytostatica of prednison-achtige stoffen). En chronische ziekten van lever en nier. 

Demodex bij de hond

Diagnose van demodex

De diagnose wordt meestal gesteld via huidafkrabsels van de verdachte plekken. Onder een microscoop zijn de mijten in het afkrabsel zichtbaar. Bij pododemodicosis is het soms niet mogelijk om een goed afkrabsel te maken, omdat de huid dusdanig ontstoken is dat de opperhuid te sterk gezwollen is. In zo'n geval kan een huidbiopt afgenomen worden. Een patholoog kan dit weefsel onderzoeken en de demodexmijten waarnemen.

Behandeling van demodex

Als er sprake is van een duidelijk onderliggende oorzaak, waardoor de afweer van de hond verminderd wordt, zal eerst deze aandoening (indien mogelijk) verholpen moeten worden.

Daarnaast is het belangrijk om de mijten die in de opperhuid zitten te doden. Er zijn verschillende diergeneesmiddellen specifiek voor de behandeling van demodicosis. Als geen van deze middelen werken, overleg dan met de dierenarts voor een ander middel. Let op: bij sommige onderliggende oorzaken, zoals hypothyreoidie of als de hond zwanger is, mag geen middel voor de behandeling van demodex gebruikt worden.

De standaardbehandeling voor de gelocaliseerde vorm is afhankelijk van het middel. Met het ene middel is het nodig om de plekken om de dag te behandelen en het andere middel moet één keer per maand met een pipet in de hals aangebracht worden.

Bij het behandelen van de gegeneraliseerde vorm moet de hond herhaaldelijk behandeld/gewassen worden met een middel om de mijten te doden. Een middel wordt verdund met water op de huid aangebracht. Draag hierbij altijd handschoenen, want het middel is giftig. Als het middel op een langharige hond aangebracht moet worden moet eerst de vacht geschoren worden, anders blijft er teveel gifstof in de vacht achter. En het gif moet direct op de huid aangebracht worden.

Zorg dat de hond na het aanbrengen in een goed geventileerde ruimte gehouden wordt en het middel niet kan oplikken van zijn vacht. Zo voorkomt u dat de hond vergiftigingsverschijnselen, zoals braken en sufheid krijgt.

Erfelijkheid demodex

Er bestaat een erfelijke vorm van verminderde afweer tegen de demodexmijt. De T-lymfocyten in het afweersysteem werken dan niet goed en hierdoor kunnen de mijten hun gang gaan.

Als een reu of teef meerdere nesten heeft verwekt/gegeven waar een of meerdere pups met demodex in voorkomen, is de reu of teef mogelijk drager van deze erfelijke vorm en moet u zich afvragen of het juist is met dit dier te blijven fokken. 

Vraag het uw dierenarts

Twijfelt u, of heeft u vragen? Vind een dierenkliniek in de buurt en vraag het uw dierenarts.